حافظه دو قسمتي!
واقعيت اين است كه وقتي چيزي را ياد مي گيريم و در آن لحظه كه 100% قادر به يادگيري آن هستيم بعد از مدتي كم كم فراموشي شروع شده بطوري كه بعد از چند ماه تقريباً 80% آنچه را كه ياد گرفته بوده ايم فراموش خواهيم كرد و فقط 20% آن بخاطر مي ماند اين 80% فراموش شده را حافظه كوتاه مدت گويند. و بقيه حافظه را دراز مدت مي نامند. دانستن اين واقعيت كه حافظه ما از دو بخش كوتاه مدت و دراز مدت تشكيل شده است از دو نظر خيلي مهم است نخست اينكه فكر افزار «جي-5» روشي است براي انتقال مطالب از حافظه كوتاه مدت به دراز مدت و دوم اينكه اگر اين واقعيت را بخاطر نداشته باشيم كه هر بار تكرار فقط 20% مطالب به حافظه دراز مدت منتقل مي شود. اين مشكل وقتي پيش مي آيد كه مجبور مي شويم دائماً خودمان را به خاطر «حافظه ضعيفي» كه داريم سرزنش كنيم مثلاً به خودمان مي گوييم من كه ديروز اين درس رايادگرفتم ولي امروز فراموش كردم، عجب حافظه ضعيفي دارم! و اين تلقين منفي كم كم باورمان مي شود. حالا واقعاً «حافظه ما» همان رفتاري را نشان خواهد داد كه قالب آن را برايش ساخته ايم يعني واقعاً ضعيف مي شود در حالي كه فراموشي يك امر واقعاً طبيعي است و فقط با روشها و تكرارهاي مناسب قابل رفع كردن است. اگر اين واقعيت را بخاطر نداشته باشيم كه هر بار تكرار فقط 20% مطالب به حافظه دراز مدت منتقل مي شود. اين مشكل وقتي پيش مي آيد كه مجبور مي شويم دائماً خودمان را به خاطر «حافظه ضعيفي» كه داريم سرزنش كنيم مثلاً به خودمان مي گوييم من كه ديروز اين درس را يادگرفتم ولي امروز فراموش كردم، عجب حافظه ضعيفي دارم! و اين تلقين منفي كم كم باورمان مي شود. حالا واقعاً «حافظه ما» همان رفتاري را نشان خواهد داد كه قالب آنرا برايش ساخته ايم يعني واقعاً ضعيف مي شود در حالي كه فراموشي يك امر واقعاً طبيعي است وفقط با روشها و تكرارهاي مناسب قابل رفع كردن است
حافظه خلاصه دوست:
يكي ديگر از خصوصيات مهم حافظه ما، خلاصه دوست بودن آن است و آگاهي به اين واقعيت ما را كمك مي كند تا مطالب را راحتتر و بهتر حفظ كنيم حافظه ما هر چيزي را كمتر و خلاصه تر باشد بهتر ياد مي گيرد و جذب ميكند. به همين خاطر هم اگر مطلبي طولاني باشد ناخودآگاه خلاصه اي از آن را در ذهن نگه ميدارم و با زدن جرقه اصلي (آنچه به صورت يك كلمه و با علامت خلاصه شده است) كل مطلب را كم كم به خاطر مي آوريم و اينطور نيست كه يك باره كل مطلب را به خاطر آوريم به عبارتي ديگر ذهن ما مطالب را به صورت «كد» دريافت مي كند از اين خاصيت حافظه به نيكي در روش آقاي لايتنر استفاده شده است و آن «جي برگ نويسي» است، جي برگها در حقيقت همان لقمه هاي كوچكي هستند كه به راحتي جذب حافظه ما مي شوند اين «خلاصه ها» نقش ارزنده اي در بهبود يادگيري دارند و ما در جعبه يادگيري با آن «بازي» خواهيم كرد!
همانطور كه خوردن غذا بدون لقمه لقمه كردن آن امكان پذير نيست بخاطر سپاري يك درس بدون جي برگ نويسي كردن غير ممكن است حال هر قدر اين جي برگ ها ريزتر و خلاصه تر نوشته شود شانس ورود آن به حافظه دراز مدت بيشتر مي شود بنابراين تا مي توانيد مطالب كمتري را در جي برگها بنويسيد اين كار منافع بسياري براي شما دارد.
اساس علمي:
فكر افزار «جي-5» بر اساس انبوهي از تجربيات روانشناسي و تربيتي تهيه شده است كه به اختصار توضيح داده مي شود:
منحني فراموشي ابينگ هاووس:
طبق اين منحني آنچه را ياد گرفته ايم به مرور زمان آن را فراموش مي كنيم و براي مطالب مفهوم دار تقريباً در 24 ساعت اول، 40% تا 45% آنچه ياد گرفته شده است فراموش مي شود كه به آن “قله فراموشي” مي گويند. بنابراين اگر به طريقي مجبور شويم كه در اين مدت يك تكرار داشته باشيم عملا يادگيري ما به دو برابر افزايش پيدا ميكند چرا كه در حالت عادي تنها 20% مطلب وارد حافظه دراز مدت مي شود ولي وقتي اين تكرار در «قله فراموشي» يا همان 24 ساعت اول انجام شود تقريباً 40% وارد حافظه دراز مدت خواهد شد به همين ترتيب جعبة لايتنر بر اساس منحني فراموش ابينگ هاووس زمانهاي بعدي تكرارهاي بعدي را تنظيم مي كند و به اصطلاح كاري مي كند كه ما بر روي منحني يادگيري حركت كنيم و در زمان مناسب در مرحله خطرناك منحني تكرار مناسب را انجام دهيم.
پاداشهاي فوري اسكينر:
بر اساس آزمايشي كه آقاي باراس ا.ف اسكينر دانشمندان آمريكايي بر روي يك پرونده انجام داد هرگاه ما يك رفتار را (چه انتخابي مثل مطالعه يك انسان و چه اتفاقي مثل رفتار يك پرنده) پاداش بلافاصله دهيم آن رفتار تشديد مي شود كه به آن خاصيت تشديد كنندگي اسكينر مي گويند بنابراين تمايل به انجام آن كار و يا رفتار به دو چيز بستگي دارد. 1- مقدار پاداش كه هر چه بيشتر باشد انگيزه و تمايل بيشتر مي شود و 2- زمان پاداش كه هر چقدر زودتر و فوري تر باشد اثر پاداش را تشديد مي كند.
فكر افزار «جي-5» بر اساس پاداش هاي فوري اسكينر به شما پاداشهاي فوري ولي كم مي دهد و چون فوري است اثر آن بالاست و اثر پاداشهاي بزرگ را دارا مي باشد درست همانند قطره هاي بنزيني كه داراي انرژي كمي هستند ولي چون به موقع (فوري) به موتور ماشين مي رسد، ماشين شتابي قابل توجيه پيدا مي كند، اين قطره ها در روش يادگيري لايتنر در حقيقت همان جي برگ ها هستند و پاداشهاي كم ولي فوري، اجازه عبور آنها راه خانه بعدي خواهد بود.
آيا تا به حال از خود پرسيده ايد كه چرا از جدول حل كردن و يا شطرنج بازي كردن لذت مي بريد و حتي وقتي هم كه خسته ايد و يا در حال استراحت هستيد دوست داريد كه جدول حل فكر افزار «جي-5»يا شطرنج بازي كنيد؟ مگر اينكارها هم كارهاي فكري نيستند؟! پس چرا شما از اين نوع كارهاي فكري لذت مي بريد ولي از درس خواندن هم كه يك نوع كار فكري ديگري است لذت نمي بريد؟! راستي چرا؟! حتماً مي گوييد چون دلمان مي خواهد ولي آن دومي را دلمان نمي خواهد! سوال اينجاست كه چرا ميلمان نمي كشد؟! جواب در اين است كه در نظام آموزشي سنتي ما و روش درس خواندن ما «پاداشها» خيلي با تاخير به ما داده مي شود (نمره 20، قبولي در امتحان ،قبولي در كنكور و امسال آن) و اين موتور يادگيري ما را سرد مي كند در حالي كه در هنگام كارهاي فكري خوشايند ، شما پاداشهاي كوچك ولي فوري (مثل پيدا شدن جواب يك قسمت از جدولي كه بلد نبوده ايد ولي با حل كردن قسمتهاي ديگر پيدا شده) پاداش مي گيريد و به همين خاطر دوباره انرژي مي گيريد و به حل بقيه جدول تمايل پيدا مي كنيد متاسفانه اين امر در يادگيري دروس رعايت نمي شود و شما احساس دريافت پاداش هر چند كم، ولي به موقع را نمي كنيد و در حقيقت سوخت به موتور يادگيري شما نمي رسد و با سستي كار مي كند در حالي كه فكر افزار «جي-5» اين فضا را براي شما مهيا مي كند تا از يادگيري لذت ببريد و تلاشي توام با لذت داشته باشيد.
قاعده نيم ثانيه كليدي (حافظه آني يا حافظه ديداري):
تجربه نشان داده است هرگاه شما مطلبي را در حافظه دراز مدت خود داشته باشيد و بلافاصله در عرض كمتر از نيم ثانيه به آنچه كه بلد نيستيد مرتبط شود، آن دو مطلب به هم پيوند خورده و در حقيقت دومي هم وارد حافظه دراز مدت مي شود مثلاً اگر معلم براي ياد دادن لغت Anger (عصبانيت) بعد از گفتن كلمه Anger حالت عصبانيت به خود بگيرد شانس اين دانش آموز در همان مرحله اول آن لغت را ياد بگيرندخيلي بالا مي رودودر حقيقت بين آن حالت شناخته شده يعني عصبانيت(در حافظه دراز مدت ) و آن كلمه ناشناخته يعني Anger (در حافظه كوتاه مدت) ارتباط برقرار مي شود كه چون در كمتر از نيم ثانيه اتفاق مي افتد به آن نيم ثانيه كليدي مي گويند و در اصطلاح به آن يك چشم به هم زدن مي گوييم از اين خاصيت در فكر افزار «جي-5» استفاده شده است براي مثال شما يك لغت را روي يك سمت جي برگ مي نويسيد و در سمت ديگر معني آنرا، حال هنگام استفاده از جعبه يادگيري شما وقتي مجبور به تكرار آن مي شويد ممكن است در كمتر از نيم ثانيه معناي آنرا به خاطر آوريد كه در آن صورت احتمال اينكه وارد حافظه دراز مدت شما شود خيلي زيادتر مي شود، استفاده از نيم ثانيه كليدي وقتي بيشتر ميسر است كه مطالب درسي به صورت قطعه قطعه شده و كوچك شده در آمده باشد و الا چطور مي توان مثلاً 100 لغت انگليسي را در عرض نيم ثانيه به خاطر آورد؟! ولي مي توان يك لغت جديد ازآن درس را چنين كرد. جعبه يادگيري با جي برگ ها و كارتهاي نوشته شده از هر درس اين امكان را براي ما فراهم مي آورد.
"قانون هيچ يا همه چيز" آقاي ار-ادوين-گاترين دانشمند آمريكايي در مورد حافظه
كوتاه مدت و دراز مدت:
اين قانون مي گويد همانطور كه نمي شود گفت مهتابي كمي روشن است! و بايد بگويد روشن است يا خاموش، در مورد حافظه ما هم چنين است نمي توانيم بگوييم مطلب كمي وارد حافظه دراز مدت شده است، اگر چيزي را فراموش مي كنيم حتما در حافظه كوتاه مدت ما بوده است و بايد آنقدر تكرار كنيم تا به حافظه دراز مدت مدت منتقل شود از اين خاصيت هم در جعبه يادگيري استفاده شده است و همين امر باعث مي شود كه تا يادگيري مطالب اطمينان بخش و قابل اعتماد باشد كه خود باعث اعتماد به نفس شده و با بالا رفتن ضريب اطمينان بخشي اعتماد به حافظه هم بالا رفته و همين راندمان حافظه را بالا مي برد. اما اينكه چطور از اين قانون استفاده شده است در قسمت دستورالعمل استفاده از «جي-5» توضيح داده شده است و از آن تحت عنوان قاعده چهارم يا «مار - پله» نام برده شده است همانطور كه در بازي مار- پله شما ممكن است به نزديكي مقصود رسيده باشيد ولي به يكباره توسط مار گزيده! مي شويد به خانه هاي اول باز مي گرديد در فكر افزار «جي-5» هم اگر مار فراموشي، جي برگ يادگيري شما را نيش بزند بايد به خانة شماره يك بازگرديد! اين معني قانون هيچ يا همه آقاي گاترين است.
البته همانطور كه قبلاً براي طراحي ودستوالعمل «جي-5» از اصول فراوان تجربه شده علمي استفاده شده كه امكان ذكر آن در اين «راهنما» وجود ندارد.
نتيجه گيري:
جي-5 : از تكرارهاي غير ضروري جلوگيري مي كند به عبارتي ديگر شما براي آنكه مطلبي را از حافظه كوتاه مدت به بلند مدت منتقل كنيد نيازمند تكرارهاي زيادي هستيد. اما وقتي يك مطلب مثلاً يك صفحه كتاب درسي را مطالعه مي كنيد هر بار كه آنرا در روزهاي ديگر تكرار كنيد و عملاً قسمتي از آن را وارد حافظه دراز مدت خود كرده ايد كه ديگر لزومي به تكرار آن نيست و تكرار بي جهت آن باعث اتلاف وقت و انرژي و بي حوصلگي و در نتيجه دلزدگي شما مي شود اين وسيله در حقيقت فقط مطالب چموش و رام نشدني را شكار كرده و ما را وادار به تكرار آن مي كند.
جي-5: زمان بندي خاصي نياز ندارد يعني حتي اگر شما آنرا براي چند ماهي هم رها سازيد هيچ اختلالي در كار يادگيري ايجاد نمي شود جز آنكه مجبور مي شويد جي برگها را بار ديگر مرور كنيد.
جي-5 : بهره وري از زمان را بالا مي برد يعني شما مي توانيد از وقتهاي به اصطلاح مرده و غير قابل استفاده خود، به بهترين نحو استفاده كنيد براي مثال در اتوبوس، صف نانوايي و امثال آن (با استفاده از كيف يادگيري) مي توان از وقتهاي مرده غير قابل كنترل استفاده كرد.
جي-5 : يادگيري براي شما را، از يك حالت خسته كننده به يك تفريح لذت بخش و دلنشين تبديل مي کند (با گرفتن امتياز و مشاهده پيوسته موفقيت در جلوي ديدگان شما)
جي-5 : به آنچه ياد مي گيريد انسجام و پيوستگي مي دهد و همين بازيافت مطالبي را كه با روشي صحيح وارد حافظه شده اند آسان كرده و باعث اطمينان مي شود.
جي-5 : نقش يك عامل متعادل كننده در «يادگيري» و «بخاطر سپاري» را براي شما ايفا خواهد كرد به عبارتي ديگر ممكن است شما يك مطلب را خوانده ايد و فهميده ايد ولي تكرارهاي لازم را انجام نداده ايد، در حالت عادي سيستمي كه به شما هشدار دهد كه بايد تكرارهاي لازم را انجام دهيد تا آنچه فهميده ايد بعداً بتوانيد استفاده كنيد در اختيار نداريد و اين امر باعث بهم خوردن تعادل لازم مي شود ولي در روش «جي-5» ناخودآگاه مجبور به رعايت اين تعادل هستيد چرا كه «خانه» ها بگونه اي هستند كه تا خالي نشده اند شما حق گذاشتن جي برگ هاي جديد رايعني آنچه رايادگرفته ايدنداريد بدين ترتيب بننحو بسيارجالبي مطالعه ناخودآگاه برنامه ريزي ميشود!
آماده كردن جي برگ ها:
شما قبل از آنكه اقدام به جي برگ نويسي كنيد بايد حتماً قسمت مربوط به جي برگ نويسي در دومين دفترچه را مطالعه كنيد و ما براي نمونه چند مورد را ذكر مي كنيم. مثلاً شما در درس زبان مي خواهيد جي برگ برداري كنيد فرضاً الان در درس اول هستيد طبيعتاً چندين چيز است كه ممكن است خطر فراموشي آن شما را تهديد كند و شما نيز مي خواهيد آن ها را وارد حافظه دراز مدت خود كنيد براي مثال لغت Position را در نظر بگيريد كه به معني موقعيت يا وضعيت مي باشد نحوه جي برگ نويسي به اين صورت است كه معني كلمه فوق را به زبان مادري در روي جي برگ نوشته و پشت جي برگ مذكور انگليسي آنرا مي نويسيد و يا اگر مي خواهيد از زبان مادري كمك نگيريد مي توانيد مترادف و يا تضاد (Ant يا Syn) آنرا بنويسيد.
البته نحوه جي برگ ترتيبي در مورد رياضيات ، شيمي و دروس توضيحي مثل علوم اجتماعي و … در فصل مربوطه مشروح آمده است.فقط يك نكته مهم در جي برگ نويسي در هر حال بايد رعايت شود اينست كه هر قدر مي توانيد كمتر و خلاصه تر بنويسيد چرا كه هر لقمه كوچكتري برداريد شانس هضم شما بيشتر خواهد بود.
قرار دادن فيشها در خانه :
حالا جي برگ هايي را كه مثلاً امشب از درس زبان يادداشت كرده ايد در خانه شماره يك مي گذاريد از اين به بعد بازي يادگيري وارد مرحلة خوشايندتر و شيرين تري مي شود طبق منحني فراموشي ابينگ هاووس 24 ساعت اول يادگيري مرحله خطرناك يادگيري است و خطر فراموشي تقريباً نصف آنچه را ياد گرفته ايد تهديد مي كند در اين شرايط بايد در اولين فرصت آنچه را ياد گرفته ايم تكرار كنيم به همين خاطر خانه شماره يك جي-5 را «منطقه خطر» يا «ايستگاه موقت» مي گويم و بايد بين 12 تا 24 ساعت حتماً تخليه شود بنابراين در اولين فرصت مثلاً فرداي آن روز سراغ خانه اول برويد و اولين جي برگ را از داخل آن برداريد مثلاً بر روي آن نوشته شده است: «موقعيت» بايد سعي كنيد معادل انگليسي آنرا حدس بزنيد اگر بخاطر آوريد ،جي برگ را برمي گردانيد و كلمه انگليسي Position را از نظر درستي املاء بررسي مي كنيد اگر جواب آن درست بود حتماً به خود آفرين بگوييد و جي برگ را به خانه بعدي انتقال دهيد ولي اگر نتوانستيد جواب صحيح بدهيد لطفاً عصباني نشويد! طبق منحني فراموشي ابينگ هاووس وقتي چيزي را ياد مي گيريم تقريباً 80% آن دير يا زود از حافظه ما خارج مي شود زيرا وارد حافظه كوتاه مدت ما شده است. بنابراين اگر فراموش كرده ايد يك امر كاملاً طبيعي اتفاق افتاده است. و به همين خاطر با آرامش و لبخند لغت چموش را بار ديگر مرور كنيد و به همان خانه اول بازگردانيد ولي اين بار پشت جي برگ هاي ديگر تا زماني ديگر كه نوبتش فرا برسد. خوب آنچه را كه تا بحال گفته ايم بار ديگر مرور مي كنيم:
نخست از مطلب مورد نظر كه هرچيزي مي تواند باشد ازشماره تلفن يك دوست يا يك لغت خارجي و يا يك نمونه مسئله رياضي جي برگ تهيه مي كنيم(تا مي توانيم خلاصه)
آنها را در خانه شماره يك مي گذاريم و در اولين فرصت آنها را مرور مي كنيم دو حالت پيش مي آيد يا بلد هستيم كه آنرا به خانه شماره 2 منتقل مي كنيم يا بلد نيستيم كه در همان خانه شماره يك ولي در آخر جي برگ هايي ديگر قرار مي دهيم و اما بقيه عمليات را به همين ترتيب دائماً خانه شماره يك را از جي برگ هايي كه در طول روز نوشته ايم پر مي كنيم. (منطقه خطر يا قله فراموشي) و در همان خانه براي مطالعه استفاده مي كنيم آنقدر اين كار را ادامه مي دهيم تا خانة شماره 2 كاملاً پر شود و ديگر گنجايش جي برگ بيشتري را نداشته باشد.
برداشتن فيش از خانه هاي بعدي :
حالا مرحله سوم شروع مي شود از اين به بعد مي توانيم (علاوه بر آنكه از خانة اول جي برگ بر مي داريم از خانه دوم هم جي برگ برداريم البته به شرط آنكه اگر بلد نبوديم عصباني نشويم. ولي يك شرط ديگر هم دارد بر خلاف خانه اول كه مي توانستيم هر چقدر جي برگ دلمان خواست بر داريم حتي اگر تمام جي برگ هاي خانه اول تمام مي شد در مورد خانه دوم خانه هاي ديگر اين حق را نداريم و فقط مي توانيم به اندازه ضخامت نوك يك انگشت (يك سانتي متر) از كارتهاي داخل خانه دوم برداريم و مرور كنيم. اگر بلد بوديم بعد از آنكه يك «آفرين» به خود گفتيم: به خانه سوم مي رويم و اگر يك مسئله را بلد نبوديم آنگه چه كار خواهيم كرد؟ بله اشتباه نكنيد! پشت جي برگ هاي همان خانه نمي توانيم بگذاريم بايد حتماً پشت كارتهاي خانه شماره يك بگذاريم. درحقيقت اين كارتهاي بدقلق رامجازات ميكنيم. و باز به خانه قبلي آن بر ميگردانيم.
مرور جي برگ هاي خانه سوم :
همين كار را يعني مرور جي برگها را وقتي خانه سوم كاملاً پر شد با جي برگهاي داخل آن انجام مي دهيم يعني به اندازه يك انگشت (يك سانتي متر) از جي برگ هاي آن مصرف مي كنيم آنهايي را كه بلد هستيم پاداش ميدهيم و به خانه شماره 4 ارتقاء درجه مي دهيم و آنهايي را هم كه بلد نيستيم به خانه شماره يك مجازات مي كنيم تا دوباره مرور شوند و وارد حافظه دراز مدت ما مي شوند.
حرکت از خانه چهار به پنج :
همين روند را در مورد خانه هاي شماره 4 ادامه مي دهيم تا به خانه شماره 5 برسيم حالا مي توانيم جشن بزرگ را هم برگزار كنيم يعني وقتي خانه شماره 5 پر شد (كه البته ممكن است از چند ماه تا يكسال، بسته به ميزان و شدت مطالعه طول بكشد) اينك هر جي برگي كه جواز قبولي گرفت مي توانيد صددرصد مطمئن باشيد كه وارد حافظه دراز مدت شما شده است و دستي به پشت خودتان بزنيد و اين موفقيت را به خود شادباش بگويد.
خوب مي بينيد كه نحوه كار ساده است اگر چه مي دانيم ممكن است بخاطر طولاني شدن توضيح سر رشته مطلب از دست شما در رفته باشد بنابراين به شما حق مي دهيم چون خود ما هم تجربه كرده ايم وقتي قرار باشد يك كار عملي از روي يك جزوه پياده شود مثلاً حركات ورزشي از روي يك متن اجرا شود دائماً رشته كار از دست مي رود بنابراين اجازه بدهيد يك بار ديگر آنچه را گفته بوديم خلاصه وار مرور كنيم:
مرحله اول: جي برگ ها را خلاصه وار مي نويسيم.
مرحله دوم: در خانه شماره يك مي گذاريم و در فرصت مناسب دوباره آنرا مرور مي كنيم كارت هاي سر به هوا را بار ديگر در همان خانه يك ولي پشت كارتهاي ديگر قرار مي دهيم و كارتهايي كه جواز عبور گرفته اند به خانه شماره 2 انتقال مي دهيم.
مرحله سوم: بار ديگر جي برگها را مرور مي كنيم «خوب ها» را در خانه سوم و «بدها» را بار ديگر در خانه اول و پشت جي برگ هاي ديگر قرار مي دهيم. مرحله چهارم: كارتهاي خانه سوم و چهارم را هم به همين طريق عمل مي كنيم تا به خانه پنجم برسيم در آنجا هر جي برگي كه بلد باشيم ديگر جواز دائمي ورود به حافظه دراز مدت ما را گرفته است حالا مي توانيد آنرا بسوزانيد يا پاره كنيد و يا بعنوان مدرك موفقيت خود آنرا به يادگار پيش خود نگه داريد ولي فراموش نكنيد كه حتماً در هر حال هميشه خود را تشويق كنيد خودستايي و البته نه خودپسندي، جزء صفات پسنديده افراد موفق است و حتماً خود را تشويق كنيد و اما چند نكته:
نكته (1): جي برگ ها هر قدر كوتاه تر باشند. در عمل براي شما موفقيت بيشتري مي آورد. از اصراف شدن جي برگ ها نترسيد صرفه جويي در اين زمينه مثل نخواندن كتاب و مطالعه براي صرفه جويي در وقت بي مورد و نادرست است.
نكته (2): جي برگهاي خانه شماره يك را مي توانيد غارت كنيد. يعني مي توانيد تا آخرين جي برگ را مرور كنيد بطوريكه حتي يكي هم در آن نباشد و اين كار را با در عرض12ساعت حتماً انجام دهيم غارت جي برگهاي خانه هاي ديگرممنوع است بايدحتماًاصل يك انگشت رارعايت كنيد.يعني بيشترازيك انگشت ازآن برنداريديك سانتيمتر
نكته (3): هرگز عصباني نشويد، اصلاً به خودتان فشار نياوريد، راحت يك روي جي برگ را بخوانيد يا بلد هستيد يا نه. به همين راحتي اگر بلد نيستيد فقط آنرا در ذهن خود چند بار تكرار كنيد مثلاً اگر لغتي را بلد نيستيد مثل كسي كه در كوه فرياد مي زند بصورت اكو چند بار در ذهن خود تكرار كنيد.
نكته (4): با هر بار موفقيت به خود صداي بلند «آفرين» بگوئيد! خجالت نكشيد! حتماً اين کار را بكنيد!
چرا جي برگ نويسي؟
روزي هيزم شكني سخت مشغول بريدن تنه هاي درخت بطوريكه به شدت برافروخته و عرق از سر و رويش روان بود مرد دانايي از همان حوالي مي گذشت وقتي تلاش فراوان او را ديد ايستاد و نظاره گر كار او شد كه چطور با تمام قوا براي بريدن درختان شتاب مي كند پيش رفت و خطاب به هيزم شكن گفت: چرا اينقدر سخت تلاش مي كني؟ هيزم شكن گفت: مي خواهم هر چه زودتر اين درختان را ببرم مرد گفت: ولي من دقت ديدم كه اره شما كند است بهتر است آنرا تيز كنيد تا بتوانيد درختان بيشتري ببري مرد گفت: وقت ندارم. بايد هرچه زودتر آنها را ببرم. اين داستان از اين بابت مناسب بحث ماست كه وقتي قرار است كار اساسي و جدي شروع كنيم ترجيح مي دهيم تقلاي بيشتري بكنيم و تغييري در راه و روش خود ندهيم، وقتي قرار باشد كه يك كتاب را پيش روي خود بگذاريم و جي برگ برداري كنيم شايد پيش خود بگويم به زحمتش نمي ارزد اگر قرار است اينقدر زحمت بكشيم خوب همان روشهاي قبلي مطالعه اي كه داشتيم ادامه مي دهيم چرا ديگر خود را به زحمت بيشتر بيندازيم و تلاش بيشتري بكنيم اينجاست كه در حقيقت جواب همان هيزم شكن را داده ايد كه «وقت ندارم» شما نيز در همان دام افتاده ايد. شايد وقتي قرار باشد كه كتاب ، جزوه و يا امثال آنرا جي برگ نويسي كنيد خيلي وقت گير و تا اندازه اي خسته كننده به نظر آيد در حقيقت چون تيز كردن اره، كار خود را براي آينده بسيار آسان و راحت كرده ايد وقتي صعود جي برگ نويسي را آغاز مي كنيد در پس آن شاهد لذت بخش فتح قله خواهيد بود و لذت يك يادگيري اطمينان بخش را تجربه كرده و منظره زيباي موفقيت در پيش روي شما خواهد بود.
البته جي برگ نويسي آنقدرها كه در ابتدا مشكل و سخت به نظر مي رسد، سخت نخواهد بود. جي برگ نويسي هم مثل عادت جديد ديگري كه انسان مي خواهد بياموزد در ابتدا چهره اي سخت دارد.
كافي است شما تجربه هاي از اين قبيل را بياد آوريد. تجربه هاي مثل اينكه براي اولين بار پشت فرمان ماشين بنشينيد يا قرار باشد براي اولين بار يك بازي جديد مثل پينگ پنگ يا درس جديد مثل زبان انگليسي را مي خواهيد ياد بگيريد در تجربه هاي جديد در آغاز احساسي كه انسان دارد آنست كه عجب كار پر دردسر و سختي است مثل اينكه اصلاً به زحمتش نمي ارزد! ولي در هر حال ، به هر دليلي با انگيزه هاي داخلي و يا تحريكات و نيازهاي بيروني. اقدام به ادامة آن عادت مي كنيد بطوريكه اگر بازي است از آن لذت و اگر رانندگي است از آن در جهت رفاه و نيازهاي خود سود مي جويد. در جي برگ نويسي هم دقيقاً اگر قبلاً آن را انجام نداده باشيد شايد چنين احساسي را تجربه كنيد ولي بعد از مدتي چنان به آن عادت مي كنيد چه يك شماره تلفن ضروري باشد چه يك نكته علمي و يا حديث و يا يك لغت زبان بيگانه و يا يك فرمول رياضي و شايد هم يك لطيفه باشد كه دوست داشته باشي آنرا بخاطر بسپاريد كه با بازگو كردن آن نزد دوستانتان آنها را شاد كنيد. ديگر اينكه موضوع جي برگ چه باشد مهم نيست مهم اينست كه به يك مهارت پايدار و مؤثر در يادگيري دست يافته اند. حالا كه با توصيف وضعي كه در هنگام جي برگ نويسي به عنوان يك عادت با روبرو خواهيد بود. حالا كه با توصيف وضعي كه در هنگام جي برگ نويسي به عنوان يك عادت با آن روبرو خواهيد بود. آشنا شديد اجازه بدهيد كه به سؤال اساسي تري بپردازيم كه اصلاً چرا بايد جي برگ بنويسيم؟ و اين كه عملاً چه كمكي به يادگيري بهتر ما مي كند؟در پاسخ به اين سؤال بجا و اساسي بايد به مكانيزم يادگيري حافظه و ذهن بشر اشاره اي داشته باشيم. ذهن آدمي يك خصوصيت بسيار برجسته و بارز دارد و آن اينكه خلاصه گر است «مطالب را بطور فشرده به ذهن مي سپارد» و بعد از آن آنها را چون كلاف نخي باز مي كند و مي تواند ساعتها در آن مورد سخن بگويد و يا قلم فرسايي كند اما براي آنكه مطلب بهتر مورد بررسي قرار بگيرد اجازه بدهيد بحث را با همين جعبه همگاني يادگيري خودمان شروع كنيم. جعبه يادگيري از پنج قسمت مجزا تشكيل شده است و اصطلاحاً مي گويند اين جعبة در حقيقت كانال هضم حافظه با پنج معده مجزا مي باشد مي دانيد چرا؟ علت آن اين واقعيت است كه ذهن آدمي به خاطر همان خاصيت خلاصه بودن ، مطالب را لقمه لقمه هضم مي كند، جي برگ ها در حقيقت همان لقمه ها هستند كه هر قدر از نظر اندازه كوچكتر برداشته شوند، كمتر ما را دچار سوء هاضمه مي كنند و بهتر جذب و گوارايي وجودمان مي شوند و به ما انرژي و نشاط مي دهند مطالعه يك كتاب و يا جزوه هم دقيقاً به همين شكل است هر گاه شما سعي كنيد يك فصل از آنها را بخوانيد براي بهتر فهميدن آن مجبور هستيد كه خط به خط و پاراگراف به پاراگراف بخوانيد تا صفحات را يكي يكي پشت سر بگذاريد و به آخر فصل برسيد. مطمئناً قادر نخواهيد بود به يك باره يك نان و يا همين طور يك فصل كتاب درسي را به بلعيد. البته شما حتي وقتي جي برگ برداري هم نمي كنيد عملاً خلاصه هايي براي خود مي سازيد و در ذهن خود وارد مي كنيد ولي هنگامي كه جي برگ مي نويسيد در حقيقت اين قلمه ها را وارد كانال هضم ذهني خود مي كنيد تا با عبور از ساختاري مطمئن جذب حافظه دراز مدت شما شود.
چگونه جي برگ برداري كنيم؟
هميشه قسمت جلوي جي برگ مربوط به سؤال مي باشد و پشت جي برگ مربوط به جواب آن.
در هر جي برگ نبايد هرگز بيشتر از يك يا دو نكته گنجانده شده باشد. ولي بهترين حالت آنست كه فقط يك مورد نوشته شود مثلاً يك لغت يك معنا.
هر قدر مطالب جا داده شده در جي برگ كمتر باشد براي شما نتيجه بهتري مي آورد و به عبارتي ديگر اگر يك جي برگ را مي شود آنقدر كوچك كرد كه تبديل به 5 جي برگ بشود اينكار را حتماً انجام دهيد. هنگامي كه جي برگ مي نويسيد چون همان لحظه به تازگي متن را مطالعه كرده ايد برايتان راحت جلوه مي كند به همين خاطر دوست داريد كه مطلب بيشتري را در جي برگ بنويسيد ولي مواظب باشيد كه وسوسه نشويد.
صفحه مربوطه و نام كتاب يا جزوه و يا هر منبع ديگر را در قسمت گوشه اي بالايي پشت جي برگ يادداشت كنيد تا در صورت ابهام و هر مشكلي بتوانيد به صفحه مربوطه مراجعه كنيد.
در صورتي كه تمايل به صرفه جويي در جي برگ ها داريد به جاي حجيم نوشتن آنها يعني قرارداد چندين مطلب در يك جي برگ مي توانيد جي برگ ها را با مداد بنويسيد تا بعد از استفاده كامل دوباره آنها را پاك كرده و مجدداً مورد استفاده قرار دهيد.
جي برگ ها را بگونه اي بنويسيد كه بطور واضحي از پشت قابل خواندن نباشند براي اين منظور مي توانيد حداقل به سه طريق مختلف عمل كنيد از قلم يا مدادي كه زياد پر رنگ نيست استفاده كنيد.
مطالب رابه گونه اي بنويسيدكه نوشته هاي پشت صفحه دقيقاً بانوشته هاي جلوي صفحه برهم منطبق باشندتا نتوانيد هنگامي كه سؤال رامي خوانيد ناخود آگاه جواب را هم ببينيد.
هنگام مطالعه زاويه جي برگها را نسبت به خود بگونه اي بگيريد كه نور نتواند كاملاً بر پشت بتابد تا نوشته هاي آن از جلوي جي برگ پيدا شود. حالا توجه شما را به يك سؤال اساسي جلب مي كنيم و آن اينكه اساساً به چند طريق مي توان جي برگ برداري كرد؟ البته همانطور كه گفته شد يك فرمول كلي وجود دارد كه مطابق آن آنچه را كه مي خواهيم ياد بگيريم نخست به صورت سؤال گونه در جلو نوشته مي شود و سپس جواب آن كه در حقيقت آن چيزي كه مي خواهيم ياد بگيريم در پشت نوشته مي شود اما اين كار براي مطالب مختلف تفاوتهاي اساسي دارد. مثلاً جي برگ برداري در مورد زبان يا جي برگ برداري در مورد يك مسئله رياضي و يا جي برگ برداري از يك متن طولاني حقوقي و يا توضيحي مثل دانش اجتماعي و يادداشتها تفاوتهايي دارد كه به هر يك خواهيم پرداخت.
چند نكته مهم در جي برگ برداري:
هر قدر جي برگ ها كوتاه و حاوي مطالب كمتر و خلاصه تر باشند شانس يادگيري آنها بالاتر و يادگيري آنها توام با لذت بيشتر خواهد بود از مصرف زياد كاغذ هرگز نترسيد! مي توانيد با مداد بنويسيد تا دوباره قابل پاك كردن باشد. لقمه هاي حافظه كوچك برداريد تا راحت جذب و هضم ذهن شوند.
در مواردي كه خلاصه كردن يك متن مشكل و يا تمايلي براي اينكار وجود ندارد (بخاطر آسيب احتمالي به جزئيات به خصوص براي داوطلبان كنكور كه هر نكته اي ممكن است قابل اهميت باشد) مي توانيد دقيقاً عين متن را بنويسيد فقط كلمات كليدي و نيز كلماتي را كه اشاره به جزئيات دارند مثل اعداد و امثال آن را به صورت جاي خالي بنويسيد.
هر جي برگ در حقيقت سندي است كه بيانگر موفقيت شما در يادگيري مي باشد. قدر آنها را بدانيد و با هر موفقيت در پاسخ به آنها به خود «آفرين» بگوييد، هرگز از اين خودستايي ابايي نداشته باشيد افراد موفق هميشه خود را به خاطر موفقيت هايي كوچك و بزرگشان مي ستايند. تا براي كسب موفقيت بعدي نيرو و انرژي داشته باشند چرا شما اينكار را نكنيد؟ باز هم يك نكته تكراري ولي مهم: تا مي توانيد لقمه هاي يادگيري را كوچكتر بگيريد!
خلاصه نكات طلايي:
جي برگها تا حد امكان به صورت سؤال و جواب كوتاه باشد كه يك طرف جي برگ سؤال و طرف ديگر جواب خانه اول ايستگاه موقت جي برگها هستند و حداكثر ظرف 12 تا 24 ساعت بعد از جي برگ نويسي بايد مرور شوند (منطقه خطر).
كليه خانه هاي جعبه به جز خانه شماره يك تا از جي برگ پر نشده حق برداشت نداريم.
بعد از پر شدن هر خانه فقط به اندازه ضخامت يك انگشت (يك سانتي متر) حق برداشت داريم.
جي برگهاي مرور شده كه به ياد مي آوريم پشت جي برگهاي خانه بعدي گذاشته مي شود.
جي برگهايي كه فراموش كرده ايم در هر خانه كه باشند بايد به پشت جي برگهاي خانه شماره يك باز گردد.